Certyfikacja produktów – na czym polega ten proces?

Certyfikat produktu – co to jest?

Wydawaniem tego typu dokumentacji zajmują się niezależne jednostki certyfikujące. Organizacje te mogą wyznaczać standardy samodzielnie lub sprawdzać wymogi wyszczególnione przez inne duże jednostki, np. Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO), Polski Komitet Normalizacyjny (PKN), Główny Urząd Miar (GUM). Wszystkie jednostki certyfikujące i laboratoria muszą być akredytowane przez Polskie Centrum Akredytacji (PCA).

Certyfikaty przyznawane są na podstawie przeprowadzonej oceny zgodności produktu z konkretnymi przepisami, normami lub specyfikacjami technicznymi. Mogą one dotyczyć różnych aspektów, np. jakości, bezpieczeństwa albo spełniania konkretnych wymagań środowiskowych.

Rodzaje certyfikatów dla produktów

Certyfikaty bezpieczeństwa

Wśród certyfikatów odnoszących się do bezpieczeństwa wymienia się na przykład:

• CE (Conformité Européenne) – oznakowanie producenta potwierdzające, że wyrób (np. urządzenie elektryczne, maszyna, zabawka) spełnia wymogi dyrektyw UE; deklarację sporządza producent na podstawie badań w laboratorium akredytowanym przez PCA;
• RoHS (Restriction of Hazardous Substances) – certyfikat przyznawany m.in. artykułom z branży elektrycznej i elektronicznej; wskazuje na brak w danym produkcie substancji szkodliwych dla człowieka i środowiska naturalnego (np. ołowiu, rtęci, kadmu);
• Certyfikat Instytutu Matki i Dziecka – dokument poświadczający bezpieczeństwo użytkowania danej zabawki, a także jej dopasowanie do wieku dziecka;

Certyfikaty jakości

Do certyfikatów jakości zalicza się między innymi:

• ISO 9001 – dokument potwierdzający wdrożenie i praktyczne stosowanie przez organizację systemu zarządzania jakością (QMS) zgodnego z międzynarodową normą ISO 9001;
• ISO 22000 – dokument poświadczający, że firma spełnia wymagania dotyczące zagwarantowania bezpieczeństwa artykułów spożywczych na każdym etapie ich produkcji oraz dystrybucji;
• IATF 16949 (dawniej ISO/TS 16949) – dokument przyznawany m.in. producentom części samochodowych, a także usługodawcom w zakresie spawania, malowania oraz obróbki cieplnej; dowodzi spełniania przez firmę stosownych wymagań dotyczących systemów zarządzania jakością i realizacji procesów ciągłego doskonalenia.

Certyfikaty pochodzenia i zrównoważonego rozwoju

Certyfikatami pochodzenia i zrównoważonego rozwoju są na przykład:

• Fairtrade – dokument przyznawany firmom z branży spożywczej; dowodzi przestrzegania etycznych warunków produkcji oraz stosowania się do zasad uczciwego handlu (np. przestrzegania cen minimalnych i zaliczek, pilnowania bezpieczeństwa i higieny pracy);
• FSC (Forest Stewardship Council) – certyfikat promujący odpowiedzialne zarządzanie zasobami leśnymi; poświadcza, że drewno i pochodzące od niego produkty pozyskano w odpowiedzialny i zrównoważony sposób;
• GOTS (Global Organic Textile Standard) – międzynarodowy standard dla tekstyliów zrobionych z naturalnych materiałów zawierających minimum 70% włókien organicznych; uwzględnia on cały łańcuch produkcji towaru od jego wytworzenia aż do sprzedaży i dostarczenia klientom.

Certyfikacja produktu – jak to wygląda w praktyce?

Przebieg całego procesu może różnić się w zależności od branży i rodzaju towaru. Najczęściej jednak certyfikacja produktu obejmuje kolejno następujące kroki:

• identyfikacja odpowiednich norm i dyrektyw – na tym etapie trzeba określić, jakie normy bezpieczeństwa, jakości i ochrony środowiska odnoszą się do danego produktu;
• przygotowanie stosownej dokumentacji (np. instrukcji obsługi, specyfikacji technicznej, rysunków, raportów z badań wstępnych);
• wybór jednostki certyfikującej uprawnionej do wydawania certyfikatów dla danego rodzaju produktu;
• złożenie pisemnego wniosku wraz ze zgromadzoną dokumentacją do jednostki certyfikującej (formularz zgłoszeniowy, dokumentacja oraz próbki wyrobu);
• przeprowadzenie stosownych badań i testów potwierdzających zgodność produktu z określonymi standardami, które trwają zwykle od 4 do 12 tygodni;
• weryfikacja złożonej dokumentacji przez specjalistów z jednostki akredytującej;
• wydanie pisemnego zaświadczenia stwierdzającego spełnianie przez produkt określonych wymagań; jest ono ważne przez określony czas, zwykle od 1 roku do 5 lat;
• nadzór rynku i odnowienia – obowiązkowy monitoring wyrobu w obrocie, coroczne inspekcje i powtórna certyfikacja po wygaśnięciu.

Koszty przeprowadzenia certyfikacji produktu oraz czas jej trwania zależą od liczby i rodzaju wymaganych testów i badań laboratoryjnych.

W jakich branżach certyfikaty produktów są szczególne ważne?

W przypadku tych gałęzi przemysłu dokumenty te poświadczają wysoką jakość oraz bezpieczeństwo zażywania konkretnych leków bądź spożywania danych produktów.

Certyfikaty produktu nierzadko spotyka się też między innymi w przemyśle motoryzacyjnym oraz elektronicznym. Tam służą do potwierdzania zgodności towaru np. z normami bezpieczeństwa albo wymogami dotyczącymi emisji spalin lub promieniowania.

Dlaczego warto przeprowadzić certyfikację produktu?

Certyfikacja produktu przynosi producentom oraz sprzedawcom szereg korzyści. Posiadanie przez dany towar certyfikatu wyróżnia go na tle konkurencji. Dowodzi też spełniania przez produkt określonych wymagań jakości i bezpieczeństwa. To sprzyja zbudowaniu zaufania konsumentów i zmotywowania ich do zakupu.

W dłuższej perspektywie czasowej posiadanie certyfikatów przyczynia się do podniesienia prestiżu firmy oraz wykreowania jej pozytywnego wizerunku w oczach potencjalnych klientów. W wielu sytuacjach umożliwia także przedsiębiorcom wejście na nowe rynki. Zdobycie kolejnych źródeł zbytu towarów realnie zwiększa szanse nie tylko na przetrwanie firmy, ale także jej rozwój.