Zastrzeżenie znaku towarowego – jak wygląda w Polsce?

Znak towarowy – co to jest?

Pozwala ono na odróżnienie towarów lub usług oferowanych przez jedną firmę od produktów albo usług świadczonych przez inne podmioty gospodarcze. Znaki towarowe powinny przede wszystkim:

• odróżniać towary lub usługi jednego przedsiębiorstwa od oferty innych firm;
• nadawać się do przedstawienia w sposób jasny i możliwy do zarejestrowania.

Znaki towarowe mogą przybierać różną postać. W praktyce najczęściej mamy do czynienia ze znakami słownymi, graficznymi lub słowno-graficznymi. Ochrona może jednak obejmować również nietypowe formy, takie jak dźwięk, hologram, formy przestrzenne, kolor, deseń czy kształt opakowania.

Najważniejsze wymagania dotyczące znaków towarowych

Wszystkie kwestie dotyczące ochrony znaków towarowych w polskim prawie zostały szczegółowo uregulowane przede wszystkim w ustawie Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000 roku oraz Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 8 września 2016 r.

Zgodnie z zawartymi tam szczegółowymi wytycznymi znaki towarowe muszą spełniać następujące wymagania:

• zdolność odróżniająca – znak towarowy musi odróżniać towary lub usługi zgłaszającego od innych na rynku; nie może odnosić się do cech danego produktu lub usługi;
• możliwość graficznego przedstawienia – znak powinien być przedstawiony w sposób jasny, precyzyjny, zrozumiały, trwały oraz obiektywny, tak aby możliwa była jego jednoznaczna identyfikacja w rejestrze;
• brak charakteru opisowego – w skład znaku towarowego nie mogą wchodzić wyłącznie elementy opisujące cechy danego towaru lub usługi (np. materiał, kształt);
• brak podobieństwa do innych znaków towarowych – znak towarowy nie może być identyczny lub podobny do innych już zarejestrowanych znaków dla danych produktów bądź usług;
• unikanie powszechnie używanych elementów – oznaczenie nie może składać się wyłącznie z elementów, które weszły na stałe do języka potocznego albo znajdują powszechne zastosowanie w handlu;
• brak sprzeczności z prawem i dobrymi obyczajami – znak towarowy nie może naruszać porządku publicznego ani zawierać elementów obrażających uczucia patriotyczne albo religijne;
• zgłoszenie w dobrej wierze – rejestracja znaku towarowego nie może mieć na celu złośliwego działania wobec konkurencji;
• wyczerpujące określenie towarów i usług – w zgłoszeniu należy dokładnie wskazywać, jakich towarów i usług dotyczy ochrona znaku towarowego.

W razie pytań lub wątpliwości co do faktycznego spełniania przez dany znak towarowy powyższych wytycznych warto skorzystać z fachowej pomocy rzecznika patentowego.

Jak zalegalizować znak towarowy krok po kroku?

Sprawdzenie dostępności znaku

Zanim zdecydujesz się na legalizację znaku towarowego, najpierw musisz sprawdzić, czy dane oznaczenie nie zostało już zarejestrowane przez kogoś innego. W tym celu należy przejrzeć ogólnodostępne bazy urzędowe, takie jak: e-Wyszukiwarka (PUEUP) dla znaków towarowych, Global Brand Database, TMview czy Madrid Monitor. Bazy te można przeszukiwać według różnych kryteriów (np. słowa kluczowego, nazwy uprawnionego).

Widok w wyszukiwarce znaków towarowych TMview.

Już na tym etapie warto też określić, na jakim terytorium znak ma być chroniony (Polska, Unia Europejska, inne kraje) oraz do jakich towarów i usług ma się odnosić – zgodnie z tzw. klasyfikacją nicejską. Kolizja z istniejącym znakiem może wystąpić tylko w tej samej lub podobnej klasie, dlatego wybór klas ma istotne znaczenie dla dalszego przebiegu procedury.

Zgłoszenie znaku do Urzędu Patentowego RP

Zgłoszenie w Urzędzie Patentowym to kluczowy etap w procesie rejestracji znaku towarowego. W podaniu należy obowiązkowo wskazać dane osobowe zgłaszającego, znak towarowy, a także produkty lub usługi, dla których znak ten ma być zastrzeżony. Do podania należy ponadto dołączyć dowód uiszczenia opłaty od zgłoszenia.

Czasem konieczne jest też dostarczenie dowodu pierwszeństwa lub oświadczenia o podstawie do korzystania z uprzedniego pierwszeństwa. W przypadku graficznych znaków towarowych wraz z podaniem należy złożyć jedną fotografię lub odbitkę wybranego oznaczenia. Dla znaków towarowych dźwiękowych lub multimedialnych wymagane jest natomiast dostarczenie dwóch egzemplarzy informatycznych nośników danych zawierających nagranie dźwięku.

Badanie wstępne

Po otrzymaniu zgłoszenia Urząd Patentowy RP najpierw przeprowadza badanie formalne, czyli sprawdza zgodność wniosku z obowiązującymi wymogami prawnymi, m.in. czy zgłoszenie zawiera wszystkie wymagane elementy i czy opłaty zostały uiszczone.

Jeśli zgłoszenie spełnia wymagania formalne, Urząd zamieszcza ogłoszenie o zgłoszeniu znaku towarowego w Biuletynie Urzędu Patentowego RP (BUP). Publikacja ta daje innym podmiotom możliwość zapoznania się ze zgłoszeniem oraz ewentualnego wniesienia uwag lub sprzeciwu wobec rejestracji danego oznaczenia.

Badanie merytoryczne

Po ogłoszeniu w BUP Urząd Patentowy przystępuje do badania merytorycznego zgłoszonego znaku towarowego. Na tym etapie sprawdzana jest m.in. zdolność odróżniająca znaku, jego zgodność z prawem, brak cech opisowych oraz brak kolizji z wcześniej zarejestrowanymi znakami.

Jeśli urząd uzna, że zgłoszenie nie spełnia ustawowych wymogów, może wydać decyzję o odmowie udzielenia prawa ochronnego – w całości lub w części wskazanego zakresu. W przypadku pozytywnego wyniku badania i braku skutecznego sprzeciwu Urząd udziela prawa ochronnego na znak towarowy i dokonuje jego wpisu do rejestru.

Ewentualny sprzeciw ze strony osób trzecich

Inne osoby lub podmioty gospodarcze mają możliwość zgłoszenia sprzeciwu wobec legalizacji danego znaku towarowego. Na wykonanie wszystkich formalności z tym związanych mają trzy miesiące od momentu publikacji ogłoszenia w BUP. W sprzeciwie należy powołać się na przysługujące wcześniej danemu podmiotowi prawa, które mogłyby zostać naruszone w wyniku rejestracji określonego znaku towarowego.

Strony sporu mogą rozstrzygnąć go polubownie w terminie do dwóch miesięcy od dnia otrzymania stosownej informacji przesłanej przez Urząd Patentowy (czasem termin ten może zostać przedłużony do 6 miesięcy). Jeśli strony nie dojdą do porozumienia ze sobą, urząd sam rozstrzyga wspomnianą kwestię. Stronie niezadowolonej z podjętej przez urzędników decyzji przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy.

Rejestracja lub odmowa legalizacji znaku towarowego

Jeśli w danej sprawie nie wpłynął żaden sprzeciw lub został on oddalony jako bezzasadny, wówczas urząd przystępuje do rejestracji znaku towarowego. Natomiast uznanie wniesionego przez osoby trzecie sprzeciwu za uzasadniony skutkuje odmową legalizacji danego znaku.

Legalizacja znaków towarowych – koszty

Wspomniane klasy są kategoriami towarów i usług funkcjonującymi w ramach klasyfikacji nicejskiej. Klasyfikacja ta wyodrębnia 45 klas (34 towarowe i 11 usługowych). W im większej liczbie klas zostanie zarejestrowany dany znak towarowy, tym wyższa będzie opłata za przeprowadzenie całej procedury.

Za legalizację znaków towarowych w Urzędzie Patentowym RP trzeba wnieść następujące opłaty:

• 450 zł (lub 400 zł w przypadku rejestracji elektronicznej) za rejestrację znaku towarowego w jednej klasie;
• 120 zł za rejestrację w drugiej i każdej kolejnej klasie;
• 90 zł za publikację informacji o udzielonym prawie ochronnym;
• 400 zł za 10-letni okres ochronny za każdą klasę.

Czy warto rejestrować znaki towarowe?

Polskie prawo nie zobowiązuje przedsiębiorców do zastrzeżenia znaków towarowych. Można przez całe lata z powodzeniem prowadzić działalność gospodarczą w danym sektorze bez formalnej ochrony swojej marki. W praktyce jednak legalizacja znaków towarowych przynosi przedsiębiorcom szereg korzyści:

• przyczynia się do budowy silnej marki;
• wzmacnia zaufanie klientów do danej firmy;
• zwiększa realną wartość firmy;
• uniemożliwia konkurencji kopiowanie znaku towarowego;
• pozwala zarabiać poprzez licencjonowanie znaku albo jego odsprzedanie innej firmie.