Półtora czy półtorej – którą formę wybrać?

Spis Treści:

W języku polskim występują wyrazy, które na co dzień przysparzają wiele problemów, a jednym z nich jest liczebnik ułamkowy półtora. W tym artykule wyjaśnimy, dlaczego (zdaniem specjalistów poprawnej polszczyzny) półtorej tabliczki czekolady jest lepszym wyborem niż półtorej jabłka.

Półtora nierówne półtorej

Półtora to liczebnik ułamkowy, który oznacza, że czegoś jest jeden i pół. Może przyjmować dwie formy gramatyczne: półtora oraz półtorej.

Oprócz półtora do liczebników ułamkowych należą również m.in. pół, dwie trzecie, jedna czwarta.

Wybór poprawnej formy – półtora czy półtorej – to jedna z wielu trudności, na które natrafiają użytkownicy języka polskiego.

Półtora i półtorej – jak ich używać?

Liczebnik przyjmuje formę „półtora”, poprzedzając rzeczowniki rodzaju męskiego oraz nijakiego, natomiast w połączeniu z wyrazami rodzaju żeńskiego poprawnie występuje w postaci „półtorej”.

Zatem pod względem poprawności językowej właściwym wyborem będzie zarówno półtorej tabliczki czekolady (ta czekolada), jak i półtora jabłka (to jabłko), nigdy zaś półtorej banana (ten banan)!

Półtora i półtorej a przyimki

Należy także zapamiętać, że przyimki (od, za, przed, po) występujące przed „półtora” i „półtorej” nie wpływają na formę rzeczownikową.

Dlatego też piszemy i mówimy – po półtora miesiąca (a nie po półtora miesiącu) czy analogicznie – za półtora miesiąca (nie za półtora miesiąc).

Kiedy więc ktoś zada Ci pytanie, od jak dawna jesteś na diecie, wtedy wymijająco możesz oznajmić, że: „efekty diety widoczne będę dopiero po półtora miesiąca jej stosowania”.

✓ Po półtora miesiąca
☒ Po półtora miesiącu
✓ Za półtora miesiąca
☒ Za półtora miesiąc

Wyjątek potwierdza regułę

Od powyższej reguły odstaje jednak pewien wyjątek. Otóż wyrażenie „przed półtora rokiem”, które wedle wcześniej opisanej zasady wygląda na błędne, w rzeczywistości jest poprawne. W tym przypadku forma rzeczownika dostosowuje się do przyimka „przed”, a nie liczebnika ułamkowego „półtora”.

Dlatego zdanie: „Ostatni raz uprawiałam sport przed półtora rokiem” zdecydowanie uznamy za poprawne! Oczywiście o ile w ocenie poprawności wypowiedzi weźmiemy pod uwagę wyłącznie aspekt językowy…

Półtora raza, razu czy razy?

W dopełniaczu właściwe jest używanie formy „razu”, np.: pewnego razu, od razu, ani razu, jednak w połączeniu słowa „raz” z liczebnikiem „półtora” poprawną formą jest „półtora raza” (np. półtora raza większy, półtora raza dłużej).

Z kolei konstrukcje z formą „razy” są typowe dla połączeń z liczebnikami większymi od półtora, czyli: dwa razy, pięć razy, osiem razy.

Półtora raza jest więc poprawną formą, którą należy użyć w przykładowym zdaniu: „Mój ostatni trening był półtora raza dłuższy od poprzedniego”.

Podsumowanie

  • Półtora to liczebnik ułamkowy, który występuje w dwóch formach gramatycznych: półtora oraz półtorej.
  • Liczebnik przyjmuje odpowiednią formę w zależności od rodzaju rzeczowników, które następują po nim w zdaniu.
  • Przyimki występujące przed omawianym liczebnikiem nie wpływają na formę rzeczownikową.
  • Przed półtora rokiem to poprawne wyrażenie, które należy zapamiętać, gdyż stanowi wyjątek od reguły.

Oceń artykuł:

Średnia ocena: 5

Klaudia Bonarek

W zespole Content Writer sprawuje funkcję Business Customer Specialist. Jest absolwentką Wydziału Polonistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie z wyróżnieniem ukończyła studia II stopnia w dyscyplinie językoznawstwa. Z fascynacją obserwuje zjawiska językowe oraz komunikacyjne. Hobbistycznie zajmuje się wyrobami handmade, a także cukiernictwem, dlatego w zależności od nastroju wolny czas poświęca wytwarzaniu urokliwych skarbów lub słodkich wypieków. Po godzinach pracy w tanecznym kroku oddaje się także rytmom bachaty.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Ostatnio na blogu

04.02.2023 Content Marketing
03.02.2023 Porady & Ciekawostki
02.02.2023 Korekta & Redakcja
01.02.2023 Prawo & Finanse
31.01.2023 Korekta & Redakcja
30.01.2023 Porady & Ciekawostki
28.01.2023 Content Marketing
27.01.2023 Porady & Ciekawostki
26.01.2023 Porady & Ciekawostki

Profesjonalne teksty biznesowe

Darmowa wycena

Zbuduj karierę z Content Writer

Sprawdź oferty pracy

Praktyczny
kurs
copywritingu