Cudzysłów – czym jest i kiedy go stosować?

Spis Treści:

Wyróżnianie cytatów, pojęć, pseudonimów – to tylko niektóre treści, które mogą wymagać użycia cudzysłowu. Pełni on istotną funkcję, jednak nierzadko stosujemy go nieprawidłowo. Czym jest ten znak graficzny i kiedy się go używa? Przeczytaj nasz artykuł, by poznać odpowiedź.

Cudzysłów – co to jest?

Cudzysłów jest znakiem graficznym, który składa się z dwóch części – cudzysłowu otwierającego i zamykającego.

Służy on do wyodrębnienia pewnych fragmentów zdania czy słów. Zaznaczyć nim można cytowaną wypowiedź, specyficzne wyrażenia, zapisać definicję, tytuł utworu lub zmienić znaczenie.

Kiedy stosuje się cudzysłów w tekście?

Cudzysłów ma wiele zastosowań. Jakie jednak należą do najczęstszych?

Cytaty

Cudzysłów służy do wyróżnienia przytoczenia czyjejś wypowiedzi. Cytat może obejmować fragment tekstu książki, artykułu, wywiadu i wielu innych treści.

Przykład:

Według PWN-u cudzysłów „[…] ma charakter wyodrębniający i składa się z dwu znaków — otwierającego i zamykającego”.

Jeśli przywołujesz cytat w cytacie, stosuj cudzysłów niemiecki (» «), o którym więcej wspominamy w dalszej części artykułu.

Przykład:

Mariusz przekazał uczniom wiadomość od Anny: „Niestety nie mogę się pojawić, gdyż lekarka stwierdziła, że mój stan zdrowia »nie jest zadowalający«”.

Tytuły

W cudzysłowie zapisuj również tytuły książek, płyt, czasopism, filmów itd.

Przykład:

Polecała mi książkę „Gdzie śpiewają raki”.

Słowa potoczne

Aby podkreślić, że słowo jest potoczne i nie pasuje stylem do całości treści, także można ująć je w cudzysłów.

Przykład:

Kiedy pracownik zdalny nałoży na siebie zbyt dużo pracy, częstym problemem może być to, że przestanie „ogarniać”, co ma właściwie do zrobienia.

Ironiczny wydźwięk

Cudzysłowem można także podkreślić ironię.

Przykład:

Kolejny raz jej odmówił. Nigdy nie czuła się tak „szczęśliwa”.

Definicje

Cudzysłów ma zastosowanie również wtedy, gdy chcemy wyróżnić definicję. W takim przypadku używa się zazwyczaj rodzaju brytyjskiego, o którym szerzej mówimy w kolejnej części artykułu.

Przykład:

Za PWN kodeks to ‘usystematyzowany zbiór przepisów prawnych, najczęściej dotyczących jednej dziedziny prawa’.

Niektóre nazwy własne

Cudzysłów używany jest również w niektórych nazwach własnych, na przykład klubach sportowych czy pseudonimach artystycznych.

Przykład:

Jan „Ptaszyn” Wróblewski

​Kiedy nie stosuje się cudzysłowu?

Istnieje pewna tendencja do nadużywania cudzysłowu. Kiedy go nie używać?

  • Gdy w tekście użyjesz wielu słów przenośnych. Jeśli każde z nich opatrzysz cudzysłowem, tekst stanie się nieczytelny.
  • W przypadku parafrazowania czyjejś wypowiedzi. Stosuje się go wówczas, gdy cytujemy kogoś dosłownie.
  • Do oznaczania związków frazeologicznych oraz metafor.

Rodzaje cudzysłowów

W tekstach możesz spotkać kilka rodzajów cudzysłowów. Każdy z nich pełni nieco inną funkcję.

  • Cudzysłów apostrofowy polski („ ”) – klawiatura numeryczna: Alt+0132 oraz Alt+0148 – najczęściej spotykany w tekstach, zarówno drukowanych, jak i cyfrowych.
  • Cudzysłów francuski (« ») – klawiatura numeryczna: Alt+0171 oraz Alt+0187 – służy w pracach naukowych i słownikach do oznaczania definicji pojęć, a także do oznaczania dialogów w poezji.
  • Cudzysłów niemiecki (» «) – klawiatura numeryczna: Alt+0187 oraz Alt+0171 – jest to cudzysłów drugiego stopnia używany na przykład, gdy występuje cytat w cytacie.
  • Cudzysłów brytyjski (‘ ’) – klawiatura numeryczna: Alt+0145 oraz Alt+0146 – oznacza się nim definicje w tekstach filologicznych.

Cudzysłów przez przypadki

Problematyczne bywa nie tylko odpowiednie stosowanie cudzysłowu, lecz także prawidłowa odmiana tego słowa. Jak powinna wyglądać?

Odmiana słowa cudzysłów przez przypadki – screen

„Cudzysłów” odmienia się tak, jak „rów”. Jeśli uda Ci się zapamiętać tę zależność, wyraz ten nie sprawi Ci już żadnych kłopotów.

Cudzysłów i zbieg znaków

Zdarza się, że w zdaniu występuje zbieg znaków przestankowych. Gdzie postawić cudzysłów w takiej sytuacji?

Jeśli w tekście wraz z cudzysłowem stoi kropka, warto pamiętać, że zawsze stawiamy ją po nim – nie odwrotnie.

Przykład: Anna powiedziała wyraźnie: „To nie moja bajka”.

Kropka może pojawić się przed cudzysłowem, gdy znajduje się tam skrót.

Przykład: Anna wymieniała: „Zabrałam buty, torebkę itp.”.

Wykrzyknik lub znak zapytania, który jest częścią cytowanej wypowiedzi, zapisuje się przed cudzysłowem.

Przykład: Anna zapytała: „Kim on właściwie jest?”.

Podsumowanie

  • Cudzysłów to znak graficzny składający się z dwóch części: otwierającej i zamykającej.
  • Wyróżniamy nim między innymi cytaty, tytuły, niektóre nazwy własne i wyrazy potoczne.
  • Nie stosujemy go na przykład w przypadku związków frazeologicznych, parafraz czy metafor.
  • Istnieje kilka rodzajów cudzysłowów, a każdy z nich pełni inną funkcję w tekście.

Oceń artykuł:

Średnia ocena: 5

Justyna Szymczyk-Mielniczyn

Korektorka, redaktorka i copywriterka. Z radością pomaga ludziom, którzy nie mogą znaleźć słów. Sama najchętniej pisze między innymi o poprawności językowej, organizacji pracy i polskiej kulturze. Zawsze ma pod ręką dobry słownik i bullet journal. Fanka prof. Jana Miodka. Prywatnie bardzo dużo czyta, słucha Michała Bajora i zachwyca się drobiazgami.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Baza Wiedzy

Ostatnio na blogu

07.10.2022 Porady i Ciekawostki
06.10.2022 Porady i Ciekawostki
05.10.2022 Porady i Ciekawostki
04.10.2022 Content Marketing
03.10.2022 Marketing
03.10.2022 Poprawność Tekstów
30.09.2022 Porady i Ciekawostki
29.09.2022 Pozycjonowanie
28.09.2022 Porady i Ciekawostki

Profesjonalne teksty biznesowe

Darmowa wycena

Zbuduj karierę z Content Writer

Sprawdź oferty pracy

Praktyczny
kurs
copywritingu