Ukośnik — zasady stosowania

Spis Treści:

Ukośnik to ukośna linia służąca przede wszystkim do oddzielania wyrazów, liter lub numerów. Prawidłowe używanie tego znaku wymaga znajomości kilku zasad. Dowiedz się, kiedy i jak zastosować ukośnik, a kiedy nie należy tego robić.

Czym jest ukośnik?

Ukośnik, inaczej kreska ukośna [/], jest pisarskim znakiem specjalnym mającym kształt lekko pochylonej w prawo kreski.

Wykorzystywany jest w kilku przypadkach i spełnia w publikacjach różnorodne funkcje. Przede wszystkim może zastępować niektóre spójniki (np. albo, lub), służyć do ich rozdzielania (i/lub) oraz występować zamiast przyimka „na” (np. km/godz.).

Używanie kreski ukośnej wymaga również znajomości pewnych zasad edytorskich dotyczących stawiania spacji. W niektórych przypadkach używa się jej po lub przed i po ukośniku (np. żłobek/ przedszkole publiczne lub żłobek / przedszkole publiczne), innym razem nie należy jej wstawiać (np. i/lub).

Jeśli masz obawy, że ta niewielka kreska przysporzy Ci wielu problemów, możesz się zrelaksować. W przystępny sposób zaprezentujemy Ci wszystkie reguły dotyczące używania ukośnika, dzięki czemu na pewno je zapamiętasz. 😊

Kiedy stosować ukośnik?

Najprawdopodobniej stosunkowo często wykorzystujesz kreskę ukośną, robiąc to całkowicie intuicyjnie. Czy masz pewność, że używasz jej poprawnie?

W języku polskim ukośnik stosuje się w 10 przypadkach.

  1. Zastępowanie spójnika „lub” i „albo”. Ukośnik rozdziela wyrazy lub wyrażenia alternatywne, np. wysoki/niski, góra/dół.
  2. Rozdzielanie spójników „i”, „lub”, np. niebieski i/lub szary, metrem i/lub autobusem.
  3. Oznaczanie następujących po sobie okresów, np. rok szkolny 2022/23, malarstwo XIX/XX w.
  4. Podkreślenie ostatniego wersu w cytowanym fragmencie utworu poetyckiego (wiersza, piosenki), jeśli przedstawiany jest w ciągu, np. „Litwo, Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie; / Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie, / Kto cię stracił. Dziś piękność twa w całej ozdobie / Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie”.
  5. Zastępowanie wyrazu „na” w wartościach liczbowych, np. 10 g/l, 90 km/h.
  6. Zapisywanie ułamków zwykłych, np. ¼ etatu, ¾ szklanki.
  7. Oznaczanie adresów, np. Aleje Jerozolimskie 38/45/48 (rozdzielenie potrójnej numeracji budynku), ul. Szaserów 40/4 (oddzielenie numeru budynku i mieszkania).
  8. Opisywanie sygnatur akt i dokumentów, np. sygn. akt: III RC 17/16, sygn. akt: I Ns 106/17.
  9. Zaznaczanie obcych skrótów, np. c/o („do rąk, na ręce, pod adresem” z ang. care of), a/a („do akt”, z łac. ad acta).
  10. Rozdzielanie numerów w przypadku podwójnej jednostki wydawniczej, np. zeszyt 2/3 lub inne oznaczenia w bibliografii, np. nr 3/2019.

Kiedy nie stosować ukośnika?

Zdarza się, że ukośnik stosowany jest nieprawidłowo. Szczególnie ma to miejsce, kiedy używa się go w sytuacjach podobnych do tych wynikających ze wskazań do jego wykorzystania. Wówczas nietrudno o błąd. Możesz go uniknąć, zapoznając się z poniższymi zasadami.

Nieprawidłowe wykorzystanie ukośnika:

  • opisywanie dat, np. 24/12/2022 — ŹLE! (dobrze: 24.12.2022);
  • zapisywanie ułamków zwykłych z liczbami całkowitymi – 1 ¼ (musisz użyć tzw. działki ułamkowej i złożyć wartości w indeksie górnym i dolnym);
  • zastępowanie spójnika „i”, np. Kaye/Godwin — ŹLE! (dobrze: Kaye-Godwin);
  • oznaczanie skrótów wyrażeń rodzimych, np. Wiązowna k/Warszawy — ŹLE! (dobrze: Wiązowna k. Warszawy).

Ukośnik ze spacją czy bez — zasady

W niektórych przypadkach użycie ukośnika wiąże się z koniecznością wstawienia obok niego spacji, a w innych się tego nie robi. Dodatkowym utrudnieniem może wydawać się fakt, że przerwa może pojawić się nie tylko po kresce ukośnej, lecz także przed nią. Jest to jednak o wiele mniej skomplikowane, niż na to wygląda.

Wystarczy, że zapamiętasz 3 zasady dotyczące spacji:

  • nie używaj jej, kiedy ukośnik oddziela pojedyncze liczby lub wyrazy, np. góra/dół, 2022/23;
  • musisz ją wstawić, kiedy ukośnik pełni funkcję rozdzielającą pomiędzy:
    – pojedynczym wyrazem i wyrażeniem albo dwoma wyrażeniami np. przelew / karta kredytowa,
    – cytowanymi fragmentami utworu poetyckiego „[…] ten tylko się dowie / Kto cię stracił”;
  • możesz jej użyć z prawej strony ukośnika (po nim) lub z obu stron (przed i po), ważne aby w całym tekście zachować konsekwencję.

Podsumowanie

  • Ukośnik, inaczej kreska ukośna, to znak używany m.in. do oddzielania wyrazów, liczb, spójników lub stanowiący ich zastępstwo w tekście.
  • Można wyróżnić 10 przypadków, kiedy wskazane jest jego zastosowanie.
  • Niekiedy ukośnik wykorzystywany jest nieprawidłowo, co zazwyczaj wynika z niewłaściwej interpretacji wskazań.
  • Zasady dotyczące stosowania ukośnika obejmują reguły stawiania przy nim spacji.

Oceń artykuł:

Średnia ocena: 5

Izabela Tymińska

Iza z zawodu jest zootechnikiem. Odkąd pamięta, fascynowała ją tematyka zdrowotna, dlatego zajmuje się przede wszystkim copywritingiem medycznym. Ukończyła kurs Dziennikarstwa i komunikacji społecznej oraz Pozycjonowania + SEO dla WordPressa. W wolnym czasie pisze książkę i lubi bawić się słowami. Interesuje się zdrowym stylem życia, zielarstwem i fitoterapią. W poszukiwaniu równowagi medytuje i uprawia jogę.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Ostatnio na blogu

04.02.2023 Content Marketing
03.02.2023 Porady & Ciekawostki
02.02.2023 Korekta & Redakcja
01.02.2023 Prawo & Finanse
31.01.2023 Korekta & Redakcja
30.01.2023 Porady & Ciekawostki
28.01.2023 Content Marketing
27.01.2023 Porady & Ciekawostki
26.01.2023 Porady & Ciekawostki

Profesjonalne teksty biznesowe

Darmowa wycena

Zbuduj karierę z Content Writer

Sprawdź oferty pracy

Praktyczny
kurs
copywritingu