Najczęściej popełniane błędy składniowe

Spis Treści:

Można powiedzieć, że do najczęstszych błędów językowych popełnianych przez użytkowników języka polskiego należą właśnie błędy składniowe. Niektóre z nich tak mocno zakorzeniły się w codziennej mowie, że poprawne formy mogą wydawać się dziwne i nienaturalne. Przeczytaj poniższy artykuł i sprawdź, czy popełniasz błędy składniowe.

Czym jest błąd składniowy?

Błąd składniowy, inaczej nazywany błędem syntaktycznym, to nieświadome złamanie zasad składni zdań pojedynczych lub złożonych.

Najczęściej wiążą się z niepoprawnym tworzeniem związków zgody, rządu i przynależności, błędnym szykiem zdania czy skrótami składniowymi.

Najczęstsze błędy składniowe

Poniżej przedstawiamy najczęściej popełniane błędy składniowe wraz z przykładami. Każdy przypadek dokładnie omawiamy oraz prezentujemy jego poprawną wersję.

W chwili, gdy… w miejscu, gdzie

Zdania zawierające wyrażenia, takie jak w chwili, gdy lub w miejscu, gdzie są niepoprawne ze względu na błędnie utworzone zdania podrzędne okolicznikowe czasu lub miejsca. Właściwymi pytaniami, które powinniśmy sobie zadać po wyrażeniach w chwili, w momencie, w miejscuw której? w którym?. Dlatego niepoprawne będą zdania:

  • Byliśmy na placu zabaw, gdzie bawiło się dużo dzieci. » Byliśmy na placu zabaw, na którym bawiło się dużo dzieci
  • W chwili, gdy to zobaczyłem, od razu wiedziałem, że coś jest nie tak. » W chwili, w której to zobaczyłem, od razu wiedziałem, że coś jest nie tak.

Spróbować tort

Czasownik spróbować należy łączyć z rzeczownikiem w dopełniaczu: spróbować + czego. Dlatego formy spróbować tort lub spróbować nowy szampon są niepoprawne. Prawidłowe za to będą konstrukcje:

  • Spróbuj tego tortu! Wyszedł naprawdę dobry.
  • Próbowałaś już tego szamponu? Moim zdaniem jest świetny.

Jeśli jednak używamy czasownika wypróbować, poprawne będzie łączenie go z rzeczownikiem w bierniku, na przykład Wypróbuj nowy program.

Używać, potrzebować i zapomnieć telefon

Czasowniki używać, potrzebować oraz zapomnieć poprawnie łączy się z rzeczownikami w formie dopełniacza, a nie biernika. Dlatego niepoprawne będą konstrukcje:

  • Ale jestem dzisiaj zakręcona! Zapomniałam telefon z domu. » Ale jestem dzisiaj zakręcona! Zapomniałam telefonu z domu.
  • Naprawdę potrzebuję dziś ten raport. » Naprawdę potrzebuję dziś tego raportu.
  • Używam ten szampon od miesiąca i jestem zachwycona efektami. » Używam tego szamponu od miesiąca i jestem zachwycona efektami.

Tak samo z dopełniaczem łączymy czasowniki: chcieć, strzec, słuchać. Dlatego mówimy:

  • Chcę tej sukienki.
  • Powinnaś strzec prawa.
  • Słucham tego podcastu.

Kupić, zamówić kotlet

Czasowniki kupić oraz zamówić łączy się z rzeczownikami w bierniku. Dlatego na przykład poprawnie mówimy: Kupiłam sobie poradnik. Analogicznie do tego zdania należy powiedzieć: Kupiłam sobie laptop. Tak samo z czasownikiem zamówić. Poprawnie powinniśmy zamawiać na obiad kotlet, a nie kotleta.

Nadać objętości

Czasownik nadać bardzo często, zwłaszcza w reklamach różnego rodzaju produktów, używany jest w połączeniu z rzeczownikami w formie dopełniacza. Nie jest to poprawne, ponieważ należy łączyć ten czasownik zawsze z biernikiem. Dlatego właśnie:

  • Ten szampon nada twoim włosom objętości. » Ten szampon nada twoim włosom objętość.
  • Drewniane meble nadają pomieszczeniom takiej atmosfery i przytulności, prawda? » Drewniane meble nadają pomieszczeniom taką atmosferę i przytulność.

Weź się w końcu za robotę!

Bardzo często mówi się, pisze i słyszy zdania, takie jak:

  • Jeszcze moment i biorę się za ten referat.
  • Nie no, trzeba się w końcu wziąć za jakąś robotę.
  • Zjem tylko obiad i biorę się za sprzątanie.

Tego typu konstrukcje nie są poprawne, ponieważ przyimka za według Wielkiego słownika języka polskiego PWN można używać tylko w konstrukcjach typu: za biurkiem, domek za miastem, za biurko, za las, wyjechać za miasto, chwycić za coś, w zamian za, robić coś za kogoś, pobić kogoś za coś, jeść za trzech itp. Jednak kiedy używamy czasowników brać lub wziąć w znaczeniu zaczynać jakąś czynność, zawsze powinniśmy łączyć je z przyimkiem do oraz rzeczownikiem w dopełniaczu. Dlatego poprawne są zdania:

  • Jeszcze moment i biorę się do tego referatu.
  • Nie no, trzeba się w końcu wziąć do roboty.
  • Zjem tylko obiad i biorę się do sprzątania.

Do podobnych błędów związanych z używaniem nieprawidłowego przyimka po czasownikach zalicza się:

  • W porównaniu do czegoś. » W porównaniu z czymś.
  • Jechać na mieszkanie. » Jechać do mieszkania.
  • Szampon dla włosów normalnych. » Szampon do włosów normalnych.
  • Za wyjątkiem. » Z wyjątkiem.
  • Pod rząd. » Z rzędu.

Dostać okres

Zasadniczo czasownik dostać łączy się z rzeczownikiem w formie biernika. Jeśli jednak używamy dostać w znaczeniu zacząć doznawać jakiejś dolegliwości, wtedy należy łączyć czasownik z biernikiem. Tak więc mówimy:

  • Dostać okresu/miesiączki.
  • Dostać zawału.
  • Dostać kataru.
  • Dostać gorączki.

Odchodząc pracy, szefowa pytała mnie

Bardzo często można spotkać się z nieprawidłowym użyciem imiesłowu przysłówkowego współczesnego. Można go stosować tylko w przypadku, w którym dwie lub więcej czynności dzieją się jednocześnie i są wykonywane przez tę samą osobę. Dlatego właśnie:

  • Odchodząc z pracy, szefowa pytała mnie, co będę dalej robił. » Gdy odchodziłem z pracy, szefowa pytała mnie, co będę dalej robił.
  • Zapraszając gości, przyjął ich po królewsku. » Zaprosiwszy gości, przyjął ich po królewsku.

Dobry copywriter zna i używa języka perswazji

W zdaniach, w których występują dwa czasowniki o innych zasadach składni łączące się z tym samym rzeczownikiem, nie można za podstawę przyjmować tylko jednego z nich.

Taki sam problem występuje z przyimkami. Najłatwiej zobrazować to na przykładach.

  • Dobry copywriter zna i używa języka perswazji. » Dobry copywriter zna język perswazji i używa go.
  • Mieszkali w Warszawie przed i po wojnie. » Mieszkali w Warszawie przed wojną i po niej.
  • Prosimy o mycie rąk przed i po wejściu na salę. » Prosimy o mycie rąk przed wejściem i po wejściu na salę.

Jak uniknąć błędów składniowych?

Każdemu zdarza się popełniać błędy składniowe, ponieważ z reguły jesteśmy do nich przyzwyczajeni. Dlatego warto wyrobić sobie nawyk sprawdzania składni wykorzystywanych przez siebie czasowników w Wielkim słowniku języka polskiego PWN. Po kilkukrotnym sprawdzeniu, czy słuchać łączymy z biernikiem czy dopełniaczem, zasada po prostu wejdzie w krew. W razie wątpliwości można również skorzystać z pomocy poradni językowych.

Podsumowanie

  • Błędy składniowe najczęściej obejmują niepoprawne tworzenie związków zgody, rządu oraz należności.
  • Należy zwracać uwagę na to, by poprawnie stosować przyimki. Zamiast przed i po badaniach powiedz przed badaniami i po nich.
  • Wiele błędów wynika z łączenia czasownik z rzeczownikami odmienionymi przez zły przypadek. Warto sprawdzać zasady w słowniku.

Oceń artykuł:

Średnia ocena: 5

Liwia Wojtysiak

Copywriterka, dla której pisanie to przygoda i szkoła życia. Polonistka wierząca, że język kreuje rzeczywistość, a dobre i poprawne teksty upiększą świat. Najchętniej pisze artykuły blogowe o poprawności językowej, marketingu i psychologii. Jest zafascynowana językoznawstwem, zwłaszcza kulturowym. Ceni sobie różnorodność pracy, dlatego nie tylko tworzy własne teksty, lecz także wykonuje redakcje i korekty cudzych. W wolnych chwilach czyta, spaceruje i uprawia sport.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Ostatnio na blogu

20.02.2024 Marketing
19.02.2024 Pozycjonowanie
16.02.2024 Porady & Ciekawostki
15.02.2024 Copywriting
14.02.2024 Korekta & Redakcja
13.02.2024 Porady & Ciekawostki
12.02.2024 Social Media
09.02.2024 Korekta & Redakcja
08.02.2024 Marketing

Profesjonalne teksty biznesowe

Darmowa wycena

Zbuduj karierę z Content Writer

Sprawdź oferty pracy

Praktyczny
kurs
copywritingu