Dwukropek – czym jest i jaką pełni funkcję?

Spis Treści:

W języku polskim dwukropek to znak wyodrębniający. Jego głównym zadaniem jest płynne wprowadzenie odrębnego fragmentu tekstu. Właściwie użyty może w znaczący sposób wpłynąć na jakość i jasność przekazu. Kiedy można zastąpić go myślnikiem i jakie znaczenie ma dwukropek dla lektorów? Dowiedz się, jak go stosować.

Czym jest dwukropek?

Dwukropek to znak interpunkcyjny składający się z dwóch kropek ułożonych pionowo, jedna nad drugą.

Ze względu na funkcję, którą spełnia w języku polskim, określany jest tzw. znakiem wyodrębniającym. W odróżnieniu od znaków kończących myśl lub oddzielających jej fragmenty dwukropek przygotowuje czytelnika do dalszej części wypowiedzi, często uzupełniającej lub wyjaśniającej to, co zostało powiedziane wcześniej.

Jakie funkcje pełni dwukropek? Zastosowanie

Dwukropek odgrywa istotną rolę w strukturyzowaniu tekstu. Umożliwia tworzenie czytelnych hierarchii informacji, wprowadzanie dodatkowych wyjaśnień czy podkreślenie kontrastów.

Wśród najważniejszych funkcji dwukropka w języku polskim można wyróżnić:

  • wprowadzanie cytatów – kiedy chcesz przytoczyć własną lub cudzą wypowiedź bądź fragment literacki,
    np. Wielki polski poeta, Adam Mickiewicz, napisał: „Litwo! Ojczyzno moja!”.
  • dodanie do tekstu wyliczenia, listy – wykazuje bezpośredni związek pomiędzy wstępem a przedstawionymi elementami,
    np. W skład zestawu wchodzą: miska, widelec i łyżka.
  • dołączenie wyjaśnienia, definicji, objaśnienia jakiegoś zjawiska – pozwala na skonkretyzowanie informacji z pierwszej części zdania,
    np. Fotosynteza: proces, w którym rośliny, pod wpływem światła, przekształcają wodę i CO2 w tlen i związki organiczne.
  • konkluzję – umożliwia podsumowanie wcześniejszego fragmentu,
    np. Przemyślałem wszystkie opcje: rezygnacja jest jedynym rozwiązaniem.
  • wprowadzenie przydawki rzeczownej pełniącej funkcję objaśnienia równoważnika zdania,
    np. Jej główny cel: bogactwo, przysłonił jej to, co naprawdę ważne.

Dwukropek ma również znaczenie dla lektorów. Jest to tzw. znak prozodyczny, czyli wymagający zrobienia krótkiej pauzy – zawieszenia głosu.

Jakie zasady obowiązują po dwukropku?

Wiesz już, że dwukropek pozwala autorowi na skupienie uwagi czytelnika, wprowadzenie nowych informacji lub podkreślenie ważnych elementów narracji. Musisz również znać zasady, których trzeba przestrzegać przy jego stosowaniu.

  • Jeśli wprowadzasz do tekstu długi cytat, po cudzysłowie rozpocznij go wielką literą. Jeśli to tylko wyrwane z kontekstu pół zdania, może zaczynać się od małej.
  • Cytaty po dwukropku możesz, zamiast w cudzysłowie, rozpocząć również od myślnika lub zapisać kursywą.
  • Przy zastosowaniu do wyliczania sformułowań takich jak: jednym słowem, innymi słowy, inaczej mówiąc, odwrotnie, należy postawić przed nimi przecinek, a po nich (oczywiście) dwukropek.

Kiedy można zrezygnować z dwukropka?

W niektórych przypadkach, o których była mowa w punkcie o funkcjach i zastosowaniach dwukropka, należy z niego zrezygnować. Dlatego, że jego zastosowanie byłoby błędem lub jest zwyczajnie niepotrzebny. Aby nie mieć dylematu, z którą sytuacją masz do czynienia, spróbuj zapamiętać, żeby nie używać dwukropka:

  • przy wyliczaniu różnych elementów, jeśli nie są poprzedzone ogólnym sformułowaniem,
    np. W drodze do Krakowa zwiedzili Toruń, Łódź i Częstochowę.
    Ale: W drodze do Krakowa odwiedzili kilka miast: Toruń, Łódź i Częstochowę.
  • jeśli wymieniasz tylko dwa elementy połączone spójnikiem „i”,
    np. W zimie używali tylko nart biegowych i sanek.
  • gdy orzeczenie w zdaniu jest w liczbie pojedynczej,
    np. Dla tego dziecka najważniejszy jest spokój, komfort, ciepły posiłek i poczucie bezpieczeństwa.
  • jeśli wyjaśnienia lub wymieniane terminy zapisujesz w cudzysłowie bądź kursywą,
    np. Wyrazy, takie jak „bolączka” czy „bolak” nie są wykorzystywane we współczesnym języku. / Wyrazy, takie jak bolączka czy bolak nie są wykorzystywane we współczesnym języku.

Dwukropek czy myślnik?

Dwukropek pełni w zdaniu inne funkcje niż myślnik, chociaż oba znaki należą do wyodrębniających i prozodycznych. Zarówno dwukropka, jak i myślnika używa się do wprowadzania dodatkowych informacji, wyjaśnień lub uwag do głównego ciągu myśli. Jednak w nieco innych sytuacjach, dlatego tylko w niektórych przypadkach oba znaki można stosować wymiennie.

Np.  Legia Warszawa vs Widzew Łódź: zwycięzca zgarnie wszystko! / Legia Warszawa vs Widzew Łódź – zwycięzca zgarnie wszystko.

Podsumowanie

  • Dwukropek to znak interpunkcyjny wyodrębniający i prozodyczny, który przygotowuje czytelnika do dalszej części wypowiedzi.
  • Jego użycie wymaga od lektora zrobienia krótkiej pauzy.
  • Dwukropek może pełnić kilka funkcji: wprowadzać cytaty, wyjaśnienia, wyliczenia i podsumowania.
  • W niektórych sytuacjach wskazujących na możliwość użycia dwukropka należy z niego zrezygnować.
  • Chociaż dwukropek należy do podobnej grupy znaków co myślnik, tylko czasami możliwe jest wymienne zastosowanie obu znaków.

Oceń artykuł:

Średnia ocena: 5

Izabela Tymińska

Iza z zawodu jest zootechnikiem. Odkąd pamięta, fascynowała ją tematyka zdrowotna, dlatego zajmuje się przede wszystkim copywritingiem medycznym. Ukończyła kurs Dziennikarstwa i komunikacji społecznej oraz Pozycjonowania + SEO dla WordPressa. W wolnym czasie pisze książkę i lubi bawić się słowami. Interesuje się zdrowym stylem życia, zielarstwem i fitoterapią. W poszukiwaniu równowagi medytuje i uprawia jogę.

Komentarze

Rafał20.11.2023 20:46

Sądzę, że powinienem powtórzyć lekcję z tego zagadnienia. Zawsze miałem wątpliwości związane z użyciem tych znaków… Teraz – cofając się do lat kiedy pracowałem słowem pisanym, widzę jak na dłoni ile byków poczyniłem xD
Dzięki za przypomnienie – mam nad czym pracować 😉

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Ostatnio na blogu

12.07.2024 Korekta & Redakcja
11.07.2024 Marketing
10.07.2024 Porady & Ciekawostki
09.07.2024 Pozycjonowanie
08.07.2024 Korekta & Redakcja Porady & Ciekawostki
05.07.2024 E-commerce
04.07.2024 Marketing
03.07.2024 Korekta & Redakcja
02.07.2024 Marketing

Profesjonalne teksty biznesowe

Darmowa wycena

Zbuduj karierę z Content Writer

Sprawdź oferty pracy

Praktyczny
kurs
copywritingu